Dodatek: Jak pisać programy na zajęcia i opanować obsługę Linuksa/Uniksa?

Aby nauczyć się pracować w czasie laboratoriów na nowo poznanym systemie operacyjnym oraz móc pisać w domu kolejne programy, wymagany jest dostęp do komputera działającego pod nadzorem systemu UNIX/Linuks (należy zauważyć, że oba wymienione systemy jakkolwiek do siebie dość podobne, nie są ze sobą tożsame). W szczególności, może to być własny komputer uruchamiany pod nadzorem Linuksa, który podłączony do sieci internetowej pozwoli nam na pełny dostęp do działającego pod systemem UNIX komputera diablo, albo też komputer działający pod nadzorem innego systemu operacyjnego, pozwalający na zdalną pracę na diablo w ograniczonym zakresie. Poniżej przedstawiono pokrótce cztery sposoby na zorganizowanie sobie środowiska pracy, wskazując równocześnie na ich wady i zalety.

1. Instalacja Linuksa na wydzielonej partycji dyskowej

Zalety:

Wady:

Aby zainstalować Linuksa, wcale nie trzeba rezygnować z posiadania systemu Windows. Obydwa systemy mogą być zainstalowane obok siebie na jednym komputerze - system, który ma zostać uruchomiony wybierany jest zawsze po jego włączeniu. Wiele tutoriali opisujących w jaki sposób wejść w posiadanie dwóch systemów operacyjnych można znaleźć w internecie po wpisaniu hasła: "how to install linux with windows" lub "linux windows dual boot".

Najlepszą (najprostszą/bezpieczną) metodą na zainstalowanie Linuksa jest posiadanie komputera z Windows, na którym wydzielona będzie wolna partycja, na której będzie można zainstalować Linuksa. Wtedy w czasie instalacji samodzielnie wskazujemy, że Linuksa chcemy zainstalować na tej właśnie partycji - resztą zajmie się instalator.

Ważną kwestią jest wybór jednej z wielu dystrybucji Linuksa. Ogromną popularność uzyskało w ostatnim czasie Ubuntu, które swój sukces zawdzięcza przede wszystkim prostocie obsługi systemu. System ten można spokojnie polecić osobom, które do tej pory nie miały kontaktu z innym systemem niż Windows.

Wybrać należy także wersję systemu. Nie zawsze wybór najnowszej wersji jest dobrym rozwiązaniem - może być jeszcze niedopracowana i posiadać błędy. Najbezpieczniejszym wyborem jest zainstalowanie ostatniej wersji LTS (Long Term Support), czyli wersji długowspieranej. Najnowszy LTS dla Ubuntu to 16.04.

Właściciele nowych komputerów, szczególnie z preinstalowanym systemem Windows 8/10, mogą mieć problemy z instalacją innego systemu, jeśli Windows zainstalowany jest w trybie EFI. Użytkownicy komputerów z systemem zainstalowanym w tym trybie powinni przede wysztkim upewnić się, że Secure Boot w opcjach EFI jest wyłączony przed instalacją Linuxa (Klucze Secure Boota należy również zresetować, w niektórych przypadkach może pomóc również wyłączenie Fast Boota). Opis tego problemu i sugerowanych rozwiązań można znaleźć m.in. tutaj lub tutaj. Dla osób w takiej sytuacji, które nie chcą rozwiązywać tego problemu lub opisane rozwiązania nie działają, lepszym wyjściem będzie 2. sposób pracy.

Przykładowy poradnik jak zainstalować Ubuntu 16.04 obok Windowsa 10 lub 8 znajduje się tutaj

Informacje na temat "Skąd wziąć Linuxa?" znajdują się w punkcie 3.

2. Instalacja Linuksa na wirtualnej maszynie (czyli system w systemie)

Zalety:

Wady:

Rozwiązanie to polega na zainstalowaniu systemu operacyjnego Linux w innym systemie operacyjnym (Windows, OS X) wykorzystując do tego specjalne oprogramowanie zwane wirtualną maszyną, np. Oracle VM VirtualBox. Dla osób bojących się o bezpieczeństwo pierwszego systemu operacyjnego, chcących zainstalować Linuksa jedynie na próbę, jest to rozwiązanie optymalne.

3. Linux z LiveCD (LivePendrive :) )

Zalety:

Wady:

LiveCD to Linux instalowany każdorazowo z płyty w pamięci RAM komputera. Rozwiązanie polecane jest tym, którzy mają bardzo mało miejsca na dysku i nie mogą sobie pozwolić na zainstalowanie drugiego systemu operacyjnego. Kilka informacji o dystrybucjach LiveCD można znaleźć tutaj.

Rolę LiveCD może również spełniać specjalnie skonfigurowany pendrive. Przykładowym programem służącym do tworzenia bootowalnych pendrive'ów jest program Rufus. Program ten potrzebuje pliku .iso z systemem który pobrać można (za darmo!) np. z oficjalnej strony Ubuntu. Po uruchomieniu komputera należy jeszcze zmienić priorytety bootowania, tak żeby pendrive miał wyższy niż dysk twardy.

W przypadku m.in. Ubuntu LiveCD (i LivePendrive :) ) mogą służyć zarówno jako LiveCD jak i nośnik instalacyjny systemu.

UWAGA OGÓLNA DO ROZWIĄZAŃ 1-3

Chcąc się zalogować z podłączonego do sieci internetowej komputera z systemem Linux na serwer diablo należy w terminalu wpisać komendę:

ssh diablo.ict.pwr.wroc.pl -l login_uzytkownika

Alternatywnie login użytkownika można podać w postaci:

ssh login_uzytkownika@diablo.ict.pwr.wroc.pl

a jeśli jest on identyczny na komputerze lokalnym i zdalnym można go pominąć.

Dodatkowe podanie opcji -X (lub -Y jeśli takowa jest dostępna) pozwoli na przekierowanie wyświetlania aplikacji graficznych na lokalną stację użytkownika. Dla osób bardziej zaawansowanych warto dodać, że wykorzystanie opcji -L pozwala na przekierowywanie portów i tunelowanie, o czym więcej można poczytać na przykład tutaj, a co może np. pozwolić na dostęp do sieci internetowej z domowego komputera tak, jakby pracowało się z domeny politechnicznej.

Do kopiowania plików z prywatnego Linuksa na diablo i w drugą stronę przyda się polecenie scp, o którym więcej informacji można znaleźć tutaj. Należy pamiętać o tym, by w operacjach kopiowania zdalnym hostem (remote host) było komputer diablo, zaś lokalnym - własny, oraz o tym, że przy odwoływaniu się do komputera zdalnego login użytkownika podejemy w formacie login_uzytkownika@adres.komputera.zdalnego (jak w drugim z podanych powyżej sposobów dla polecenia ssh).

Warto zdawać sobie sprawę z tego, że protokoły z rodziny SSH korzystają zwykle z portu 22 protokołu komunikacyjnego stosowanego w sieci internetowej (tak jak HTTP zwyczajowo korzysta z portu 80). Zdarza się niestety, że niektórzy administratorzy sieci, w tym bezprzewodowych, blokują komunikację na innych portach niż najbardziej podstawowe (za jaki uważany jest port 80, a 22 przez niektórych już nie) - taką siecią jest niestety ogólnodostępna na terenie kampusu PWr sieć bezprzewodowa PWR-WIFI. Stąd, na komputerze diablo została uruchomiona usługa ssh również na porcie 2022 (by skorzystać z tego portu należy przy poleceniu ssh dodać opcję -p 2022, zaś przy poleceniu scp opcję -P 2022). W przypadku bezprzewodowego dostępu z terenu kampusu można skorzystać alternatywnie z sieci bezprzewodowej eduroam (dostęp do tej sieci posiadają jedynie pracownicy akademiccy i studenci), która jednakże wymaga wstępnej konfiguracji (o czym trochę informacji można znaleźć tutaj), ale po skonfigurowaniu pozwoli na bezproblemowe korzytanie z portu 22, a także na bezpłatny dostęp do sieci internetowej z terenu kampusu dowolnej uczelni na świecie, która dostarcza usługę eduroam. Gdyby te rozwiązania nie przyniosły oczekiwanych skutków należy kontaktować się z administratorem wykorzystywanej sieci komputerowej (by sprawdzić, czy z poziomu danej sieci komputer diablo jest w ogóle widoczny można użyć polecenia ping diablo.ict.pwr.wroc.pl).

Dla początkujących, którzy nie chcą się łatwo rozstać z interfejsem graficznym i łączyć się z diablo tylko przez terminal istnieje również możliwość zdalnego montowania własnego katalogu z diablo na lokalnym Linuksie. Wykorzystuje się do tego menadżer okien i opcję "Połącz z serwerem" (zwykle w menu Plik). W oknie dialogowym jako protokół należy wybrać SSH lub SFTP.

4. Komputer z innym systemem operacyjnym niż Linux/UNIX

Zalety:

Wady:

Rozwiązanie zdecydowanie niepolecane. Nie pozwala ono na dobre poznanie nowego systemu operacyjnego, a praca zdalna jest mało wydajna i uzależniona od podłączenia do internetu. Jeśli ktoś mimo wszystko się na nie zdecyduje, to może się logować zdalnie na diablo z wykorzystaniem takich programów jak Putty lub Secure Shell Client (praca zdalna jedynie w trybie tekstowym), zaś przesyłać pliki między komputerem lokalnym a diablo za pomocą programu WinSCP. Programy Putty i WinSCP można pobrać m.in. tutaj. Do pracy w trybie graficznym (z możliwością zdalnego uruchamiania aplikacji graficznych) potrzebne jest dodatkowe oprogramowanie pełniące w systemie Windows rolę serwera X Window. W tym celu można wykorzystać programy w rodzaju Cygwin czy Xming (kierując się na przykład wskazówkami podanymi tutaj).

About this document ...

This document was generated using the LaTeX2HTML translator Version 2008 (1.71)

Copyright © 1993, 1994, 1995, 1996, Nikos Drakos, Computer Based Learning Unit, University of Leeds.
Copyright © 1997, 1998, 1999, Ross Moore, Mathematics Department, Macquarie University, Sydney.

The command line arguments were:
latex2html -html_version 3.2,latin2,unicode -split 0 -no_navigation dodatek_praca_zdalna

The translation was initiated by Robert Muszynski on 2016-10-06


Robert Muszynski 2016-10-06